بسم الله الرحمن الرحیم

الَّذِى خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ

أَحْسَنُ عَمَلاً وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ (۲ملک)

 او كه مرگ و حيات را آفريد تا شما را بيازمايد كه كداميك

 از شما كار بهترى انجام مى‏دهيد و اوست عزّتمند و آمرزنده.

نکته ها 

 

علاوه بر اين سوره، سوره فرقان نيز با كلمه «تبارك» آغاز شده است.
«تبارك» از مصدر «بركت» به معناى خير پايدار است. به محلى كه در آن آب جمع مى‏شود، «بِركه» مى‏گويند.
هدف از آفرينش انسان چيست؟
پاسخ: قرآن چهار هدف را براى آفرينش انسان بيان كرده است:
الف) عبادت كردن. در قرآن مى‏خوانيم: ما جن وانس را جز براى عبادت نيافريديم. <<و ما خلقت الجن والانس الاّ ليعبدون>> (316)
ب) انتخاب راه صواب از ناصواب و رسيدن به رشد و كمال در سايه آزمايش‏هاى الهى: <<خلق الموت و الحياة ليبلوكم>>
ج) آبادى و عمران زمين. قرآن مى‏فرمايد: خداوند شما را از زمين آفريد و شما را بر آبادى آن گماشت: <<هو انشأكم من الارض واستعمركم فيها>> (317)
د) رحمت بر مردم. قرآن هدف ديگر خلقت را رحمت خاص خداوند بر مردم ذكر مى‏كند و مى‏فرمايد: (انسانها) براى آن آفريده شدند كه به رحمت خاص خداوند هدايت شوند: <<الّا من رحم ربّك ولذلك خلقهم>> (318)
كار «حَسَن» و نيك چه شرايطى دارد؟
كار نيك، كارى است كه از نظر هدف، زمان، مكان، ضرورت، تداوم، ابزار مورد استفاده، همكاران، بهره گيران، استقامت در كار، استحكام، نظم، آينده‏نگرى در عمل، اولويت‏هاى مورد نياز، نشاط، اعتدال، دقّت، سرعت و سلامت كار، مورد سنجش و برنامه ريزى قرار گرفته باشد و به دور از آفت‏هاى عجب، حبط، ريا و سمعه انجام پذيرد.
خداوند متعال هم در دنيا حكومت دارد: <<بيده الملك>> و هم در آخرت حاكم است. <<الملك يومئذٍ للّه>> (319)
خداوند، حاكم يگانه است: <<لم يكن له شريك فى الملك>> (320) ، <<بيده الملك>> و حكومت او همراه با قداست است. <<المَلك القدّوس>> (321)
جلوه‏هاى بركت خداوند هم در تكوين و آفرينش وجود دارد: <<تبارك الّذى بيده الملك... خلق الموت و الحياة>> و هم در تشريع و قانون‏گذارى. <<تبارك الّذى نزّل الفرقان>> (322)
امام صادق عليه السلام ذيل آيه فرمود: مراد عمل بيشتر نيست، بلكه مراد بهترين عمل است و آن انجام عمل است همراه با خشيت الهى و نيّت صادق و نيكوكارى. (323)

    پيام ها :     

- گرچه قرآن درباره خودش و پيامبرى كه بر وى نازل شده، كلمه «تبارك» را به كار برده است، ولى سرچشمه تمام بركات، خداوند و قدرت اوست. <<تبارك الّذى بيده الملك و هو على كلّ شى‏ء قدير>>
2- تمام قدرت‏ها و حكومت‏ها از بين رفتنى هستند، تنها حكومت خداوند ابدى است. <<بيده الملك و هو على كلّ شى‏ء قدير>>
3- حكومت‏هاى دنيا، جزيى، موقّت و محدود است و لذا بركت گسترده‏اى ندارد. <<تبارك الّذى بيده الملك>>
4- تقدير مرگ و حيات، جلوه‏اى از حاكميّت مطلق خداوند است. <<بيده الملك... خلق الموت و الحياة>>
5 - حاكمان دنيايى، در همه امور قدرت ندارند، ولى خداوند حاكم و بر همه چيز قادر است. <<بيده الملك و هو على كلّ شى‏ءٍ قدير>>
6- مرگ به معناى فنا و نابودى نيست، بلكه امرى وجودى است كه آفريده شده و آن انتقال از اين دنيا به دنياى ديگر است. <<خلق الموت>>
7- آفرينش مرگ، آزمايشى براى ظهور صبر، و آفرينش حيات، آزمايشى براى ظهور شكر است. <<خلق الموت والحياة ليبلوكم>>
8 - آفريده‏ها همه هدفمندند و هيچ چيز، عبث آفريده نشده است و خداوند انسان را براى تكامل انتخابى آفريده است. <<ليبلوكم>>
9- جوهره انسان در لابلاى گرفتارى‏ها و تلخ و شيرينى‏ها روشن مى‏شود. <<خلق الموت والحياة ليبلوكم>>
10- آزمايش الهى براى مشخص شدن علم خداوند نيست، زيرا او همه چيز را از قبل مى‏داند؛ بلكه براى آن است كه عملى از ما صادر شود. <<ليبلوكم ايّكم احسن عملاً>> (مثل استادى كه معلومات شاگردش را مى‏داند ولى او را امتحان مى‏كند تا استحقاق نمره شاگرد جلوه كند.)
11- ملاك عمل، كيفيّت است نه كميّت. <<أحسن عملاً>> (نه «اكثر عملاً»)
12- آزمايش الهى هميشگى وبراى همه است. <<ليبلوكم>> (نشان استمرار است)
13- به خوب بودن كار، قانع نباشيم، بايد بهترين كار انجام شود. <<احسن عملاً>>
14- تنها حكومت و قدرت خدا شكست‏ناپذير است. <<بيده الملك... قدير... هو العزيز>>
15- عزّت و قدرت خداوند همراه با رأفت و رحمت است. <<العزيز الغفور>>
16- از شكست در آزمايش‏هاى الهى مأيوس نشويد، كه او بخشنده است. <<الغفور>>

    توضيح :     

  سيماى سوره ملك سوره ملك، آغازين سوره جزء بيست و نهم قرآن كريم است. اين سوره از سوره‏هاى مكّى و داراى سى آيه مى‏باشد. نام ديگر اين سوره، «تبارك» است. «مُلك» و «تبارك»، هر دو برگرفته از آيه اول است و به ترتيب به معناى «فرمانروايى» و «پر بركت» مى‏باشند. محتواى اين سوره به طور كلى شامل سه محور زير است: 1- مباحثى در مورد مبدأ هستى، صفات خداوند، نظام شگفت‏انگيز خلقت، آفرينش هستى و انسان و ابزارهاى انسان براى شناخت. 2- بحث هايى درباره معاد، عذاب دوزخ و گفتگوى جهنميان در قيامت. 3- تهديد كافران و ظالمان به عذاب‏هاى دنيوى و اخروى. اين سوره از پرفضيلت‏ترين سوره‏هاى قرآن است و روايات زيادى در مورد فضيلت قرائت اين سوره از پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله و ائمه اطهارعليهم السلام در اين خصوص نقل شده است. از جمله در روايتى از پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه وآله مى‏خوانيم: كسى كه سو «تبارك» را بخواند، مانند كسى است كه شب قدر را احيا داشته است: «من قرأ سورة تبارك فكانّما احيا ليلة القدر» و نيز در روايت ديگرى فرمود: دوست داشتم كه سوره تبارك در قلب همه مؤمنان ثبت بود: «وددت ان تبارك الملك فى قلب كلّ مؤمن»[{315]}

 
والحمدوالله رب العالمین