آيه :   1     

                بسم الله الرحمن الرحیم

 

  قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ

    ترجمه :     

  قطعا مؤمنان رستگار شدند.

    توضيح :     

  سيماي سوره ي مؤمنون .
اين سوره كه يكصد وهجده آيه دارد، در مكّه نازل شده است .
با توجّه به بيان سيماي مؤمنان و آثار و نشانه هاي ايمان در آيات ابتدايي اين سوره ، نام ((مؤمنون )) براي آن انتخاب گرديده است . البتّه سرگذشت پيامبراني چون حضرت نوح ، هود، موسي و عيسي : و پاسخ اقوام مختلف به دعوت آنان در ادامه آمده است .
در فضيلت تلاوت اين سوره ، امام صادق (ع) مي فرمايد: تداوم بر تلاوت اين سوره خصوصا در روزهاي جمعه ، مايه ي سعادت دنيا و آخرت و همنشيني با پيامبران الهي در فردوس برين مي گردد.
. (35)

آيه :   2     

  الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ

    ترجمه :     

  همان كساني كه در نمازشان خشوع دارند.

    نكته ها :     

  در قرآن ، يازده مورد كلمه ي فلاح (رستگاري ) با كلمه ي ((لعل ّ)) (شايد) همراه است : ((لعلّكم تفلحون )) لكن در سه مورد بدون اين كلمه و به طور حتمي مطرح شده است ، يكي در همين سوره ويكي در سوره ي شمس : (قد أفلح من زكّاها) وديگري در سوره ي اعلي : (قد افلح من تزكّي ). از مقايسه اين سه مورد با يكديگر، روشن مي شود كه ايمان و تزكيه داراي جوهر واحدي هستند.
برترين و آخرين هدف تمام برنامه هاي اسلام ، فلاح و رستگاري است . در بسياري از آيات قرآن از تقوا سخن گفته شده و هدف از احكام دين هم رسيدن به تقواست : (لعلّكم تتّقون ) (36) و آخرين هدف تقوا نيز فلاح است : (واتّقوا اللّه لعلّكم تفلحون ) (37) جالب است كه مهم ترين و آخرين هدف دين اسلام در اوّلين شعار آن آمده است : ((قولوا لا اله الاّالّله تفلحوا)) به يگانگي خداوند ايمان آوريد و ((لا اله الاّالّله )) بگوييد تا رستگار شويد.
هر شبانه روز، در اذان و اقامه ي نمازهاي يوميّه جمله ي ((حي ّ علي الفلاح )) را بيست بار بر زبان مي آوريم و هدف نهائي را با فرياد رسا اعلام مي كنيم ، تا راه را گم نكنيم .
اسلام مي گويد: (قد أفلح المؤمنون )، (قد أفلح من تزكّي ) (38) كساني رستگارند كه ايمان و تزكيه ي نفس داشته باشند، ولي كفر مي گويد: (قد أفلح اليوم من استعلي ) (39) فرعون مي گفت : امروز هر كس زور و برتري دارد رستگار است .
كلمه ي ((فلاح )) به معناي رستن است ، شايد دليل اينكه به كشاورز، ((فلاّح )) مي گويند آن باشد كه وسيله ي رستن دانه را فراهم مي كند. دانه كه در خاك قرار مي گيرد با سه عمل خود را نجات مي دهد و به فضاي باز مي رسد: اوّل آنكه ريشه ي خود را به عمق زمين بند مي كند.
دوّم اينكه مواد غذايي زمين را جذب مي كند. سوّم آنكه خاك هاي مزاحم را دفع مي كند.
آري ، انسان هم براي رهايي خود و رسيدن به فضاي باز توحيد و نجات از تاريكي هاي مادّيات و هوسها و طاغوت ها بايد مثل دانه همان سه عمل را انجام دهد: اوّل ريشه ي عقايد خود را از طريق استدلال محكم كند. دوّم از امكانات خدادادي آنچه را براي تكامل و رشد معنوي اوست جذب كند. سوّم تمام دشمنان و مزاحمان را كنار زند و هر معبودي جز خدا را با كلمه ((لا اله )) دفع كند تا به فضاي باز توحيدي برسد.
شخصي در حال نماز با ريش خود بازي مي كرد، پيامبراكرم (ص ) فرمود: اگر او در دل خشوع داشت ، در عمل اين گونه نماز نمي خواند.
. (40) امام صادق (ع) فرمود: مراد از خشوع در نماز، فرونهادن چشم است .
. (41) چه كساني رستگارند
.?
1- عابدان . (واعبدوا ربّكم وافعلوا الخير لعلّكم تفلحون ) (42) پروردگارتان را پرستش كنيد، شايد رستگار شويد.
2- آنان كه اعمالشان ارزشمند وسنگين است . (فمن ثقلت موازينه فاولئك هم المفلحون ) (43)
3- دوري كنندگان از بخل . (و من يوق شح نفسه فاولئك هم المفلحون ) (44)
4- حزب اللّه . (الا ان ّ حزب اللّه هم المفلحون ) (45) حزب خدا رستگارند.
5- اهل ذكركثير. (واذكروا اللّه كثيرا لعلّكم تفلحون ) (46) خدارا بسيار يادكنيد تا رستگار شويد.
6- تقوا پيشگان . (فاتّقوا اللّه يا اولي الالباب لعلّكم تفلحون ) (47) اي خردمندان ! تقوا پيشه كنيد تا رستگار شويد.
7- مجاهدان . (و جاهدوا في سبيله لعلّكم تفلحون ) (48) در راه خدا جهاد كنيد تا رستگار شويد.
8- توبه كنندگان . (توبوا الي اللّه جميعا ايّها المؤمنون لعلّكم تفلحون ) (49) اي اهل ايمان ! همگي توبه كنيد تا رستگار شويد.

    پيام ها :     

 
1- رستگاري مؤمنان حتمي است . (قد أفلح )
2- ايمان ، شرايط و نشانه هايي دارد. (المؤمنون الّذين ...)
3- نماز، در رأس برنامه هاي اسلامي است . (في صلاتهم )
4- در نماز، حالت وكيفيّت مهم است . (خاشعون )

آيه :   3     

  وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ

    ترجمه :     

  و آنان كه از بيهوده روي گردانند.
وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ

    ترجمه :     

  و همان كساني كه زكات مي پردازند
وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ

    ترجمه :     

  و آنان كه دامان خود را (از گناه ) حفظ مي كنند.

آيه :   6     

  إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ

    ترجمه :     

  مگر در مورد همسرانشان يا كنيزاني كه به دست آورده اند، پس آنان (در آميزش با اين دو گروه ) ملامت نمي شوند.

    نكته ها :     

  ((لغو))، به كار و سخن بيهوده مي گويند.
دوري و پرهيز از لغو، مخصوص مسلمانان نيست ، قرآن درباره ي خوبان اهل كتاب نيز مي فرمايد: (و اذا سمعوا اللغو اعرضوا عنه .) (50) اهل كتاب با ايمان ، از لغو گريزانند.
((زكات )) در لغت ، به معناي رشد و نموّ و پاكيزگي است و در اصطلاح ، يك نوع ماليات شرعي و از اركان و واجبات دين است .
در جامعه اسلامي ، پاسداري از نماز وناموس ، بسيار مهم است . در همين چند آيه ، نسبت به ناموس با تعبير (حافظون ) و درباره نماز با جمله (علي صلوتهم يحافظون ) ياد شده است .
دوري از لغو در دنيا، بهره اش ، محفوظ ماندن از لغو در قيامت است . (عن اللغو معرضون )، (لا تسمع فيها لاغيه )
. (51) اعراض از لغو، نبايد با بدگويي و تندخويي همراه باشد، زيرا در آيه ي ديگر مي فرمايد: (و اذا مرّوا باللغو مرّوا كراما)
. (52) در روايات براي لغو، نمونه هايي آمده است از جمله : سخني كه در آن ياد خدا نباشد و يا غنا و لهويّات باشد.
. (53) در روايات مي خوانيم : جز با زن عفيفه ازدواج نكنيد و با كسي كه در مال خود او را امين نمي دانيد، هم بستر نشويد.
. (54) اهميّت زكات .
زكات ، يكي از پنج چيزي است كه بناي اسلام بر آن استوار است .
در قرآن 32بار كلمه ((زكات )) و 32بار واژه ((برك )) آمده ، گويا زكات مساوي با بركت است .
پيامبر اكرم (ص ) افرادي را كه زكات نمي دادند، از مسجد بيرون كرد.
حضرت مهدي (ع) در انقلاب بزرگ خود، با تاركين زكات مي جنگد.
كسي كه زكات ندهد، هنگام مرگش به او گفته مي شود: يهودي بمير يا مسيحي .
تارك زكات در لحظه ي مرگ از خداوند مي خواهد كه او را به دنيا باز گرداند تا كار نيك انجام دهد، امّا مهلت او پايان يافته است .
امام صادق (ع) فرمود: اگر مردم زكات بدهند، هيچ فقيري در زمين باقي نمي ماند.

    پيام ها :     

 
1- نشانه ي ايمان ، دوري از لغو است . (والّذينهم عن اللغو معرضون ) (مؤمن بايد در تمام كارها و سخنان خود هدف صحيح داشته باشد)
2- دوري از لغو، به اندازه اي مهم است كه بين نماز و زكات ذكر شده است . (خاشعون معرضون للزّكوه فاعلون )
3- اهميّت زكات مانند اهميّت نماز است . (در 28 آيه ، نماز و زكات در كنار هم آمده است ) (في صلوتهم خاشعون ، للزّكوه فاعلون )
4- اعتقاد به تنهايي كافي نيست ، عمل هم لازم است . (المؤمنون ... فاعلون )
5- حيا شرط ايمان است . (لفروجهم حافظون ) (آلودگي جنسي نشانه ي ضعف ايمان است )
6- شهوت ، طغيانگر است و به كنترل و حفاظت نياز دارد. (حافظون )
7- در ارضاي غريزه ي جنسي ، محدوديّت لازم است ولي ممنوعيّت خلاف فطرت است . (الاّ علي ازواجهم )
8- حياي نابجا ممنوع. همين كه اسلام ، انجام كاري را اجازه داد، همه ي سنّت ها و عادت ها و سليقه هاي شخصي و مخالف دين ، محكوم است . (غير ملومين )

آيه :   7     

  فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ

    ترجمه :     

  پس هر كس فراتر از اين (همسر و كنيز) طلب كند، پس آنانند كه متجاوزند.

آيه :   8     

  وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ

    ترجمه :     

  و(مؤمنان رستگار) كساني هستند كه امانت ها وپيمان هاي خود را رعايت مي كنند.

آيه :   9     

  وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ

    ترجمه :     

  و آنان بر نمازهاي خود مواظبت دارند.

قصص ، 52

آيه :   10     

  أُوْلَئِكَ هُمُ الْوَارِثُونَ

    ترجمه :     

  آنان وارثانند.