سؤال: آيا اين سخن كه مقصود از آيه تطهير، همسران پيامبر(صلى الله عليه وآله) هستند صحيح مى باشد؟
جواب: گاهى گفته مى شود كه مقصود آيه تطهير، همسران پيامبر(صلى الله عليه وآله) است يا آن كه آنان مشمول آيه شريفه اند و براى اين ادعا به قراينى تمسّك كرده اند:
1 ـ قرينه سياق
آنان مى گويند: آيه تطهير از آنجا كه در سياق آيات مربوط به همسران پيامبر(صلى الله عليه وآله) است، مقصود از آن، يا فقط زنان پيامبر(صلى الله عليه وآله) يا زنان پيامبر(صلى الله عليه وآله) همراه اصحاب كساء است.
در پاسخ مى گوييم: اوّلا: نهايت دلالتِ سياق بر يك مطلب فقط در حدّ ظهور است; و اين ظهور هرگز نمى تواند بانصوص صحيحه و متواتره در حق پنج تن از اهل بيت(عليهم السلام) معارضه كند. در اصول فقه به اثبات رسيده كه هر گاه بين نصّ و ظاهر اختلاف شد، نصّ بر ظاهر مقدم است.
ثانياً: اگر آيه مخصوصِ همسران پيامبر(صلى الله عليه وآله) است بايد ضميرهاى در آن (عنكم و يطهركم)، همانند صدر آيه، مؤنث باشد، درحالى كه مذكر آورده شده است.
اگر كسى بگويد: مذكر آوردن ضمير جمع، از باب تغليب است در جواب مى گوييم: تغليب در صورتى جايز است كه خصوصيت احراز نگردد، در حالى كه مى دانيم روايات، آيه تطهير را مخصوص پنج تن نموده است.
وانگهى آيات قرآن و روايات، صراحت در عتاب و سرزنش و تهديد همسران پيامبر(صلى الله عليه وآله) دارد و اين با عصمت، كه مضمون آيه تطهير است سازگارى ندارد.
ثالثاً: گاهى در كلام بليغ، جمله اى معترضه واقع مى شود كه از جمله قبل و بعد از آن بيگانه است. آيه تطهير نيز از اين قبيل است كه به جهاتى در بين آيات همسران پيامبر(صلى الله عليه وآله) واقع شده است; همان گونه كه خداوند متعال در سوره يوسف مى فرمايد: ( إِنَّهُ مِنْ كَيْدِكُنَّ إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ * يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هذا وَاسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ...);(1) «همانا مكر زنان بسيار بزرگ است... اى يوسف! از اين [پيشامد] روى بگردان و تو [اى زن] براى گناه خود آمرزش بخواه... .» در اين آيات: ( يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هذا) بين ( وَاسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ) و ( إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ) فاصله شده است، در حالى كه ربطى به ماقبل و مابعد ندارد.
رابعاً: به اتفاق مفسّران، قرآن بر حسب ترتيب نزول، جمع آورى نشده است. چه بسيار آيات مكّى كه در بين آيات مدنى قرار گرفته و چه بسيار كه برعكس شده است.
خامساً: اطلاق لفظ «اهل البيت» بر «همسران» مورد نزاع است. برخى معتقدند كه اهل بر همسر اطلاق نمى شود.
زبيدى مى گويد: اطلاق كلمه اهل بر همسر اطلاق مجازى است.(2) اين مطلب با تأمّل در ماده اهل روشن مى شود; زيرا اهل از آل است و «آلَ» در لغت به معناى رَجَعَ آمده و «آل شخص» بر كسانى اطلاق مى شود كه حقيقتاً به آن شخص رجوع دارند و اين تنها شامل اقوام نسبى مى شود نه سببى (همسران).
سيوطى در جامع الصغير از پيامبر(صلى الله عليه وآله) نقل مى كند كه خطاب به فاطمه(عليها السلام) فرمود: «اولين كسى كه از اهلم به من ملحق مى شود، تويى اى فاطمه! و اولين كسى كه از همسرانم به من ملحق مى گردد، زينب است.»(3)
در اينجا پيامبر(صلى الله عليه وآله) بين اهل و همسران فاصله و جدايى انداخته است و معلوم مى شود كه همسران داخل در اهل نيستند. از همين رو مى بينيم كه برخى از همسران; از قبيل ام سلمه، عايشه و زينب از پيامبر(صلى الله عليه وآله) سؤال مى كنند كه آيا ما جزء اهل بيت(عليهم السلام)هستيم يا خير؟ اين سؤال خود دليل بر اين است كه از حيث وضع لغوى، همسر داخل در لفظ اهل بيت(عليهم السلام) يا اهل نيست و آنان مى خواستند حكماً خود را داخل در اهل بيت(عليهم السلام) كنند.
مسلم در صحيح، «باب فضايل على(عليه السلام)» نقل مى كند: از زيد بن ارقم درباره اهل بيت(عليهم السلام) سؤال شد كه آيا شامل همسران نيز مى شود؟ او پاسخ داد: قسم به خدا! هرگز. زيرا ممكن است شوهر پس از مدتى زندگى با همسرش او را طلاق دهد و او به قوم و پدرش مراجعت كند.(4)
سادساً: در برخى از روايات، پيامبر(صلى الله عليه وآله) به صراحت همسرانش را از اهل بيت خارج نموده است كه بعضى از آنان در كتب اهل سنت موجود است.(5)
2 ـ مقصود از بيت، محلّ سكونت است
برخى نيز براى تعميم آيه بر زنان پيامبر(صلى الله عليه وآله) مى گويند: مراد از بيت در آيه، مساكن همسران پيامبر(صلى الله عليه وآله) است، پس مقصود از اهل بيت(عليهم السلام) يا خصوص همسران است و يا همسران را نيز شامل مى گردد.
در پاسخ مى گوييم: اوّلا: مقصود از بيت، ممكن است بيت نبوّت باشد به قرينه قول خداوند متعال: ( فِي بُيُوت أَذِنَ اللهُ أَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ...);(6) «در خانه هايى كه خداوند رخصت داده كه [قدر و منزلت ]آن ها رفعت يابد و نامش در آن ها ياد شود....»
ابن مردويه از انس بن مالك و بريده نقل مى كند: بعد از آن كه رسول خدا(صلى الله عليه وآله) آيه فوق را خواند، شخصى عرض كرد: اى رسول خدا! اين بيوت كدامند؟ پيامبر(صلى الله عليه وآله) فرمود: بيوت انبيا... .(7)
و معلوم است كه هر كسى صلاحيت ندارد اهل بيت نبوّت باشد.
ثانياً: كلمه اهل بيت(عليهم السلام) در آيه تطهير به صورت مفرد با «الف و لام» آمده است و اگر مراد، بيت سكونت بود، بايد به صورت جمع مى آمد; همان گونه كه در صدر آيه به صورت جمع آمده است: ( وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ). پس مقصود بيوت همسران نيست.(8)

1 ـ سوره يوسف، آيات 28 و ... .
2 ـ تاج العروس، ج 7، ص 217.
3 ـ جامع الصغير، ج 1، ص 168، ح 2832.
4 ـ صحيح مسلم، ج 4، ص 1873.
5 ـ صحيح ترمذى، ج5،ص351;درّالمنثور،ج5،ص198;مستدرك حاكم،ج2،ص416;مسنداحمد، ج6،ص292.
6 ـ سوره نور، آيه 36.
7 ـ درّ المنثور، ج 6، ص 203; روح المعانى، ج 18، ص 174.
8 ـ على اصغر رضوانى، امام شناسى و پاسخ به شبهات (1)، ص 372.

منبع :http://www.makaremshirazi.org/persian/squestions/?qid=14104&gro=339&sw=