بسم الله الرحمن الرحیم

وَمَا أُبَرِّىءُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاَّ مَا رَحِمَ رَبِّيَ إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَّحِيمٌ ۵۳یوسف
ترجمه : و من نفس خود را تبرئه نمي كنم ، چرا كه نفس آدمي بدون شك همواره به بدي امر مي كند، مگر آن كه پروردگارم رحم كند كه همانا پروردگار من آمرزنده ي مهربان است .

 قرآن براي نفس ، حالاتي بيان شده كه به بعضي از آن اشاره مي شود
.;
1- نفس امّاره كه انسان را به سوي زشتي ها سوق مي دهد و اگر با عقل و ايمان مهار نشود، انسان يكباره سقوط مي كند.

2- نفس لوّامه ، حالتي است كه انسان خلافكار خود را ملامت و سرزنش مي كند و اقدام به توبه و عذرخواهي مي كند. و در سوره قيامت از آن ياد شده است .

3- نفس مطمئنّه ، حالتي است كه تنها انبيا و اوليا وتربيت شدگان واقعي آنان ، دارند ودر هر وسوسه وحادثه اي پيروزمندانه بيرون مي آيند ودلبسته ي خدايند.
يوسف (ع) عدم خيانت و سربلندي خود را در اين آزمايش مرهون لطف و رحم خداوند مي داند وبه عنوان يك انسان كه داراي طبيعت انساني است خود را تبرئه نمي كند.
در روايات متعدد خطرات نفس و تبرئه آن و رضايت از نفس مطرح شده و راضي بودن از نفس را نشانه ي فساد عقل و بزرگترين دام شيطان دانسته اند.
. (60)

پیامها

1- هرگز خود را به پاكي مستائيد و تبرئه نكنيد. (ما ابرّي نفسي )
2- انسان به طور طبيعي وغريزي ، اگر در مدار لطف حق قرار نگيرد، گرايش منفي دارد. (61) (لامّاره بالسّوء )
3- يوسف تحت تربيت مخصوص خداست . كلمه (ربّي ) تكرار شده است .
4- تنها رحمت او مايه نجات است . اگر انسان به حال خود رها شود، سقوط مي كند. (الاّ ما رحم )
5- نفس خواهش خود را تكرار مي كند تا گرفتارت كند. (لامّاره)
6- خطر هواي نفس جدّي است به آن ساده ننگريد. (ان ّ النفس لامّاره بالسوء) (62) )
7- عليرغم تمام خطرات ، از رحمت او مأ يوس نشويد. (غفور رحيم )
8- شرط كمال آن است كه حتي اگر همه مردم او را كامل بدانند او خود را كامل نداند. در ماجراي حضرت يوسف (ع) برادران ، همسر عزيز مصر، شاهد، پادشاه ، شيطان ، زندانيان همه گواهي به كمال او مي دهند ولي خودش مي گويد: (ما ابري نفسي )
9- بخشودگي ، مقدمه ي دريافت رحمت الهي است . اول مي فرمايد: (غفور) بعد مي فرمايد: (رحيم )
10- انبيا با آنكه معصومند، اما غرائز انساني دارند. (ان ّ النفس لامّارهبالسوء )
11- مربّبي بايد رحمت و بخشش داشته باشد.(ان ّ ربي غفور رحيم

۶۱-امام سجاددر مناجات شاکین در مفاتیح برای نفس ۱۵خطر بیان فرموده که توجه به ان مفید است .

در مفاتیح موجود است .

منبع تفسیر نور حاج اقای قرائتی