(بسم الله الرحمن الرحیم   (وصل الله علی محمد وال الطاهرین وعجل فرج ال محمد)

إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَيْنَ أَن يَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنسَانُ إِنَّهُ كَانَ ظَلُوماً جَهُولا ۷۲احزاب

همانا ما امانت (الهى) را بر آسمان‏ها و زمين و كوه‏ها عرضه كرديم، پس، از حمل آن سر باز زدند و از آن ترسيدند، ولى انسان آن را بر دوش گرفت، امّا او بس ستمكار و نادان است

نکته ها

در حديث مى‏خوانيم: هنگامى كه وقت نماز فرا مى‏رسيد، لرزه بر اندام حضرت على‏عليه السلام مى‏افتاد و مى‏فرمود: وقت نماز است، نماز همان امانت الهى است كه كوه‏ها و آسمان‏ها از تحمّل آن سرباز زدند. (450) در زيارت جامعه كبيره خطاب به اهل بيت‏عليهم السلام مى‏خ وانيم: «انتم الامانة المحفوظة» شما آن امانت حفظ شده هستيد.
بين حمل و تحميل فرق است. انسان امانت الهى را پذيرفت و آن را حمل كرد، نه آنكه بر او تحميل شده باشد.
شايد اين آيه واقعيّت‏هايى را در مورد انسان بيان مى‏كند كه هنوز عقل بشر به آن نرسيده است. امّا آنچه از ظواهر آيه فهميده مى‏شود اين است كه خداوند ويژگى‏ها و امتيازات خاصّى به بشر داده كه هيچ يك از موجودات در آسمان و زمين آن را ندارند و اين امتيازات امانت الهى است و براى انسان مسئوليّت‏آور است، امّا بسيارى از انسان‏ها در اين امانت خيانت كرده و از آن در مسير خلاف خواست خداوند بهره مى‏برند.
عقل و اراده كه بايد در مسير شناخت حقّ و انتخاب آن به كار رود تا مايه‏ى رشد و كمال بشر شود، راههاى باطل به كار گرفته شده و منجر به گسترش ظلم و ستم گشته است، تا آنجا كه رفتار بشر جاهلانه و نابخردانه شمرده مى‏شود.
توبه خداوند بر بندگان، به معناى برخوردار كردن آنان از عنايت‏هاى ويژه است كه با حرف «عَلى‏» مى‏آيد، «يتوب اللّه على» و توبه بندگان، بازگشتن به سوى خدا و رو كردن به سوى اوست كه همراه با «اِلى‏» مى‏آيد

۴۵۰تفسیر نورالثقلین

پیامها

 1- انسان، برتر از آسمان‏ها و زمين است. انسان، امين خدا در هستى است. «انّا عرضنا الامانة على السموات و الارض... فابين ... و حملها الانسان»
2- هستى شعور دارد. «عرضنا الامانة على السموات و الارض و... »
3- نعمت‏هاى الهى به انسان (عقل، اراده، فطرت، هدايت پيامبران و...) امانت الهى است. در امانت خيانت نكنيم كه از بزرگ‏ترين ظلم‏ها است. «انّا عرضنا الامانة... ظلوماً»
4- آنچه انسان پذيرفت ولى آسمان و زمين نپذيرفتند، چيزى غير از قنوت و تسبيح و سجده بود، زيرا تسبيح و قنوت را زمين و آسمان‏ها به راحتى پذيرفته‏اند. «و اِن من شى‏ء الا يسبّح بحمده» (451) ، «كلّ له قانتون» (452)
«73» لِيُعَذِّبَ اللَّهُ الْمُنَافِقِينَ وَ الْمُنَافِقَاتِ وَ الْمُشْرِكِينَ‏وَالْمُشْرِكَاتِ وَ يَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَكَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَّحِيماً تا خداوند مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرك را (به علّت ضايع كردن امانت) عذاب كند، و لطف خود را بر مردان و زنان با ايمان برگرداند (و توبه‏ى آنان را بپذيرد) كه خداوند آمرزنده‏ى مهربان است. 1- امانت الهى مسئوليّت‏آور است. آنكه امانت را حفظ كند، مشمول رحمت و آنكه با كفر و شرك، خيانت كند، كيفر مى‏بيند. «ليعذّب اللّه المنافقين... و يتوب اللّه على المؤمنين»
2- منافق، در رديف مشرك است. «المنافقين... المشركين»
3- زن و مرد در صعود به كمالات يا سقوط در پستى‏ها، يكسانند. «المنافقين و المنافقات، المشركين و المشركات، المؤمنين و المؤمنات»
4- گرچه خداوند مشركان و منافقان را كيفر مى‏دهد، امّا اصل در برخورد او با انسان‏ها، مغفرت و رحمت است. «ليعذّب اللّه المنافقين... كان اللّه غفوراً رحيما

۴۵۱اسراء۳۴

۴۵۲روم ۲۶

منبع تفسیر نور

والسلام علی عبا دالله الصالحین

والحمدوالله رب العالمین

حمید